论文部分内容阅读
【摘要】本文主要对维文小说《燃烧的河》一书中的语气系动词idi?-,ik?n?-,imi??-的出现频率、使用情况进行统计描述,对其语法形式及使用方法进行分析总结。通过对该小说中语气系动词使用频率的不均衡性及其原因进行了阐述,为今后的维吾尔语研究和维吾尔语教学提供了借鉴。
【关键词】维吾尔语;语气系动词;统计分析
A brief analysis of the grammatical forms and usage of the modal verbs in Uygur Language: a case study of the burning River
Shao Wanying
School of Chinese studies, Kashi University, Xinjiang, China, 844007
Abstract: This article mainly discusses the uyghur fiction book《burning river》 the modal verbs idi?-,ik?n?-,imi??- in the frequency, usage of statistical description. To analyze its grammatical forms and methods of use. By means of the modal verbs in the novel use frequency of imbalance and its reason, for the future of the uygur language research and uygur language teaching provides the reference.
Keywords: Uighur language; mood verbs; statistical analysis
引言:系动词作为维吾尔语的一种语法现象,在教学中都是必须掌握的内容。在汉维翻译中,由于汉语中没有系动词,因此对维吾尔语语气系动词的语法形式及使用方法的研究具有重要价值。
一、维吾尔语语气系动词及其一般性用法
系动词是句子中用来把主语和表语连接起来的一种辅助动词。根据系动词的意义、作用、形态特点,可把它们区分为语气系动词、过程系动词和引介系动词三类。语气系动词,这类系动词有 id?-, ik?n?-, imi??-, ?m?s?-, -tur?\?dur?。 语气系动词可結合谓语性人称附加成分进行变位。[2]212
二、《燃烧的河》一书中语气系动词的使用情况描述
在《燃烧的河》一书中id?- 出现225次,ik?n?-出现168次,imi??-出现3次,由此可以看出该书中的语气系动词出现频次较多,说明其在维吾尔语言中的作用较大。下面我们就对《燃烧的河》一书中的语气系动词使用情况进行分析。
1.?imin?i? l?q?mlik bu ??h?rlik h?rqandaq ad?m bil?n tun?i k?ry?y?idila ?iqi?ip ket?l?jdi?an , g?p - s?zliridin balu ?ek?r t?kypla turidi?an ja?lima e?iz jigit idi . [1]50
2.bizlij?a waqitliq qurul?an saq?iχana kyn - kynl?p aldira? idi . [1]58
以上例句中都有语气系动词id?- ,在维吾尔语中id?- 是直陈语气过去时判断系动词,但在时态上,可能有不同用法上的特点。如例1虽然使用过去时系动词id?- (油嘴滑舌的人),但并非表示过去如何,而是维吾尔语进行人物描写时使用的一种句法形式,实际上为一般将来时时态。而例2属于过去时之意,是id?-(忙碌)的正常用法。
3.abdu?elildin a?li?an bolsa bu χ?w?r rast ik?n . [1]51
4.?tk?n h?pt? bu g?h?rni χudajim b?rg?nidi , - dedi bowaj qojnidin mu?t?ilik bir qa?ta?ni asta ?iqirip , - pul qilajli des?kqu alidi?anlar k?p ik?n . [1]18
5.t???yrw? guruppisi sampul , qarajantaqlar?imu ?iqip , alim?an , abdure?itlardinmu ?hwal uqu?i tamam?n mumkin ik?n . [1]290
例3、例4、例5中都有系动词ik?n?- , ik?n?- 在维吾尔语中亦为常用系动词,主要表示间陈式意义。例3中ik?n?- (是真的)为说话人推理得出的结论。例4中的ik?n?-(很多)为出乎意料的色彩意义。例5中的ik?n?- (可能询问)表示的语气意义为推理、判断的动作。
6.u birnemil?rni ?sampulluqlarni? be?i? degy?il?rmu bar imi? . poq j?ptu ! [1]61
7.uj?urlarda ?k?lg?n bar jaχ?iliq w? h?r jamanliqni? h?mmisi alladin? deg?n hekm?t bar imi? . [1]302
8.nemid?p ??jlyw atidu mawu ?uluq sew?t? alim?an deg?n awaqni? heliqi te?ini jal?uz eliwal?inini a?lap i?idiki d?rdini si?duralmajw atsa , mawu ni? deji?i?? teχi salih ha?i deg?n aw u to? sojmi?a t?? tur?ili bolmas imi?. [1]92
例6、例7、例8,三个例句中都有imi??- 这个系动词,该系动词是转述语气的标记,与间陈语气都表示非直接陈述语气。其区别是带有说话人强烈的主观感情色彩。如例6中(自称)是表示说话人强烈的惊奇的主观感情色彩。例7(箴言)、例8(胡说)都是强调说话人不满的主观色彩。
三、结论
上述例句中三类语气系动词的语气意义都各不相同,而其标记则分别是idi?-, ik?n?-, imi??- 三个语气系动词。在统计分析中我们可以发现语气系动词使用不均衡的事实,在学习中要注重掌握基础语气系动词的基础用法,不可一概而论。另外,在汉维翻译中,由于汉语中没有语气系动词,那么就需要从汉语句子或篇章中确定某种意义,进而将这些伴随意义通过维吾尔语语气系动词体现出来。
参考文献:
[1] 穆塔里甫·赛普拉: 燃烧的河[M],乌鲁木齐解放路348号:新疆人民出版社, 2012:1-443.
[2] 杨承兴: 现代维吾尔语语法[M], 乌鲁木齐:新疆大学出版社, 2002:212-213.
作者简介:邵婉颖,1992年,女,汉族,江苏,喀什大学中语学院中国少数民族语言文学专业14级研究生,研究方向:汉维翻译理论实践与研究。
【关键词】维吾尔语;语气系动词;统计分析
A brief analysis of the grammatical forms and usage of the modal verbs in Uygur Language: a case study of the burning River
Shao Wanying
School of Chinese studies, Kashi University, Xinjiang, China, 844007
Abstract: This article mainly discusses the uyghur fiction book《burning river》 the modal verbs idi?-,ik?n?-,imi??- in the frequency, usage of statistical description. To analyze its grammatical forms and methods of use. By means of the modal verbs in the novel use frequency of imbalance and its reason, for the future of the uygur language research and uygur language teaching provides the reference.
Keywords: Uighur language; mood verbs; statistical analysis
引言:系动词作为维吾尔语的一种语法现象,在教学中都是必须掌握的内容。在汉维翻译中,由于汉语中没有系动词,因此对维吾尔语语气系动词的语法形式及使用方法的研究具有重要价值。
一、维吾尔语语气系动词及其一般性用法
系动词是句子中用来把主语和表语连接起来的一种辅助动词。根据系动词的意义、作用、形态特点,可把它们区分为语气系动词、过程系动词和引介系动词三类。语气系动词,这类系动词有 id?-, ik?n?-, imi??-, ?m?s?-, -tur?\?dur?。 语气系动词可結合谓语性人称附加成分进行变位。[2]212
二、《燃烧的河》一书中语气系动词的使用情况描述
在《燃烧的河》一书中id?- 出现225次,ik?n?-出现168次,imi??-出现3次,由此可以看出该书中的语气系动词出现频次较多,说明其在维吾尔语言中的作用较大。下面我们就对《燃烧的河》一书中的语气系动词使用情况进行分析。
1.?imin?i? l?q?mlik bu ??h?rlik h?rqandaq ad?m bil?n tun?i k?ry?y?idila ?iqi?ip ket?l?jdi?an , g?p - s?zliridin balu ?ek?r t?kypla turidi?an ja?lima e?iz jigit idi . [1]50
2.bizlij?a waqitliq qurul?an saq?iχana kyn - kynl?p aldira? idi . [1]58
以上例句中都有语气系动词id?- ,在维吾尔语中id?- 是直陈语气过去时判断系动词,但在时态上,可能有不同用法上的特点。如例1虽然使用过去时系动词id?- (油嘴滑舌的人),但并非表示过去如何,而是维吾尔语进行人物描写时使用的一种句法形式,实际上为一般将来时时态。而例2属于过去时之意,是id?-(忙碌)的正常用法。
3.abdu?elildin a?li?an bolsa bu χ?w?r rast ik?n . [1]51
4.?tk?n h?pt? bu g?h?rni χudajim b?rg?nidi , - dedi bowaj qojnidin mu?t?ilik bir qa?ta?ni asta ?iqirip , - pul qilajli des?kqu alidi?anlar k?p ik?n . [1]18
5.t???yrw? guruppisi sampul , qarajantaqlar?imu ?iqip , alim?an , abdure?itlardinmu ?hwal uqu?i tamam?n mumkin ik?n . [1]290
例3、例4、例5中都有系动词ik?n?- , ik?n?- 在维吾尔语中亦为常用系动词,主要表示间陈式意义。例3中ik?n?- (是真的)为说话人推理得出的结论。例4中的ik?n?-(很多)为出乎意料的色彩意义。例5中的ik?n?- (可能询问)表示的语气意义为推理、判断的动作。
6.u birnemil?rni ?sampulluqlarni? be?i? degy?il?rmu bar imi? . poq j?ptu ! [1]61
7.uj?urlarda ?k?lg?n bar jaχ?iliq w? h?r jamanliqni? h?mmisi alladin? deg?n hekm?t bar imi? . [1]302
8.nemid?p ??jlyw atidu mawu ?uluq sew?t? alim?an deg?n awaqni? heliqi te?ini jal?uz eliwal?inini a?lap i?idiki d?rdini si?duralmajw atsa , mawu ni? deji?i?? teχi salih ha?i deg?n aw u to? sojmi?a t?? tur?ili bolmas imi?. [1]92
例6、例7、例8,三个例句中都有imi??- 这个系动词,该系动词是转述语气的标记,与间陈语气都表示非直接陈述语气。其区别是带有说话人强烈的主观感情色彩。如例6中(自称)是表示说话人强烈的惊奇的主观感情色彩。例7(箴言)、例8(胡说)都是强调说话人不满的主观色彩。
三、结论
上述例句中三类语气系动词的语气意义都各不相同,而其标记则分别是idi?-, ik?n?-, imi??- 三个语气系动词。在统计分析中我们可以发现语气系动词使用不均衡的事实,在学习中要注重掌握基础语气系动词的基础用法,不可一概而论。另外,在汉维翻译中,由于汉语中没有语气系动词,那么就需要从汉语句子或篇章中确定某种意义,进而将这些伴随意义通过维吾尔语语气系动词体现出来。
参考文献:
[1] 穆塔里甫·赛普拉: 燃烧的河[M],乌鲁木齐解放路348号:新疆人民出版社, 2012:1-443.
[2] 杨承兴: 现代维吾尔语语法[M], 乌鲁木齐:新疆大学出版社, 2002:212-213.
作者简介:邵婉颖,1992年,女,汉族,江苏,喀什大学中语学院中国少数民族语言文学专业14级研究生,研究方向:汉维翻译理论实践与研究。